Scholen bouwen voor de 21ste eeuw

Op vlak van schoolinfrastructuur staat Vlaanderen voor een enorme inhaaloperatie. Volgens Tom Thys, een Brussels architect die heel wat ervaring heeft met schoolgebouwen, is kwaliteitsvolle architectuur onontbeerlijk voor het onderwijs van de 21ste eeuw.


“Architectuur inspireert. Ze heeft dan ook onmiskenbaar een pedagogische functie”, meent Tom Thys. “Elders in Europa vind je prachtige ‘schoolvoorbeelden’. Is het dan niet jammer dat kinderen in een welvarende regio als Vlaanderen kunnen opgroeien zonder ooit in inspirerende ruimtes te verblijven?”

Is het dan zo slecht gesteld met onze schoolgebouwen?

“De infrastructuur van veel scholen is sterk verouderd. De laatste dertig jaar is er structureel te weinig geïnvesteerd. Er zijn lange wachtlijsten voor subsidies en de budgetten zijn erg gefragmenteerd. Hier en daar wordt een toiletblokje bijgebouwd, of een klasje, maar dat levert triestige scholencampussen op. Een eerste directe uitdaging is het capaciteitsprobleem: hoe vangen we het groeiende aantal leerlingen op? Het probleem alleen aanpakken met ad-hoc-oplossingen is een valkuil die we absoluut moeten vermijden. Het is de taak van de overheid om een globale visie te ontwikkelen.”

Het onderwijs evolueert voortdurend, door veranderende pedagogische en maatschappelijke eisen en inzichten. Hoe speel je daar als ontwerper op in?

“Er bestaat niet zoiets bestaat als een ‘ideale school’. Elke bouwheer heeft zijn eigen specifieke gevoeligheden. Het is belangrijk dat je daar als architect naar luistert. Anderzijds moet een ontwerp ook genoeg flexibiliteit in zich dragen. Een schoolgebouw moet dus ook de veranderingen in ideeën kunnen opvangen. We bouwen immers voor de komende honderd jaar.”

Hoe ‘zichtbaar’ mag de architectuur zijn in een schoolgebouw zonder dat ze te opdringerig of te dominant wordt?

“Onze samenleving wordt steeds diverser, en dat weerspiegelt zich ook in de diverse soorten architectuur die in scholen aan bod kunnen komen. Zelfs binnen onze praktijk zijn de ontwerpen erg divers. Onze eerste school was een ‘speelse' school, met veel kleur. In volgende ontwerpen schroefden we dat kleurgebruik terug. Kinderen brengen immers vanzelf al kleur in de school. We interpreteren ‘speels’ nu op andere manieren: plezierige lusvormige circulatiepatronen, spelen met hoogte, wisselende zichten tussen de ruimtes … In het concept van de basisscholen Sint-Ursula in Laken en De Springplank in Brugge zit het letterlijke idee van ‘opgroeien’: de kleinsten, op de eerste verdieping, kijken uit op de onmiddellijke groene omgeving, terwijl de grotere kinderen op de hogere verdiepingen in contact komen met een ‘grotere’ wereld door het zicht op het dakenlandschap.”

Kan je Sint-Ursula en De Springplank met elkaar vergelijken?

“Thematisch zijn ze erg verwant. Beide zijn krappe, maar fascinerende sites. Daar spelen de gevel- en daklijnen sterk op in, wat twee bijzondere ‘silhouetten’ oplevert. Anderzijds zijn het twee zeer verschillende plekken. Sint-Ursula is een sculpturaal hoekgebouw in een eerder rauwe omgeving op de grens van de industriële Brusselse kanaalzone. Daar wil de school een gastvrij open huis zijn in de multiculturele buurt. De Springplank in Brugge bewaart de band met een historische context. De dieprode baksteenarchitectuur met de sterke verticale ritmering sluit naadloos aan bij de naburige neogotische gebouwen.”

Bezoek Basisschool Sint-Ursula in Laken en Basisschool De Springplank in Brugge

Andere scholen die je kan bezoeken op de Dag van de Architectuur: Basisschool Zonnekind (Kalmthout), Freinetbasisschool De Vlindertuin (Lille), Sint-Eduardusinstituut (Antwerpen-Merksem) en Technisch Instituut Sint-Paulus (Mol).

 

Mijn Dag ❤ / Mijn reservaties
Je moet ingelogd zijn om
te kunnen toevoegen aan 'mijn dag'.